جلسه دهم:

یائسگی : زنان  معمولا در سن بین 45 تا 50 سالگی یائسه می شوند ولی در بعضی افراد یائسگی زودرس بین سنین 30تا40 سالگی رخ می دهدگرچه از نظر پزشکی خانمی که طی حداقل6 ماه عادت نشود و هیچ علت خاصی هم وجود نداشته باشد این خانم را به عنوان یائسه در نظر می گیرند.

زود و یا دیر یائسه شدن گاهی جنبه های سلامتی و غیر سلامتی,بهداشتی و غیر بهداشتی ,ژنتیکی و غیرژنتیکی دارد.

در دوره پیش از یائسگی تخمدان های زن به تدریج تولید هورمون زنانه استروژن کاهش می یابد؛وقتی که سن خانم ها بالاتر می رود تخمدان های انها به تدریج از فعالیتشان کم می شود و مقادیر کمتری هورمون استروژن ترشح می کنند با کاهش میزان این هورمون یائسگی رخ می دهد و زنان متوجه اثار این تغییر بر روی بدن خود می شوند .

گرچه غده ی هیپوفیز مغز شروع به ترشح مقادیربیشتری از همورمون FSHمی کند تا بدین وسیله تخمدان ها تحریک شوند.تولید استروژن در حدود 20 تا 25 درصد از زنان متوقف نمی شود حتی پس از انکه تخمدان های این زنان از تولید استروژن باز ایستاده باشد غدد فوق کلیوی و بخش کوچکی از هر تخمدان به نام استروما به تولید مقدار اندکی از این هورمون ادامه می دهد این  مقدار کم جهت دور نگه داشتن افراد از اکثر علائم ناراحت کننده یائسگی کافی است.

در مواردی که یائسگی در سنین پایین تر ایجاد می شود مشکلات یائسگی شدید تر می شود یائسگی ناگهانی می تواند بر اثر عمل جراحی برداشتن تخمدان ها به خاطر سرطان تخمدان یا کیست های پیشرفته تخمدان می باشد و یا یائسگی ناگهانی به سبب استفاده از شیمی درمانی مخصوصا انواع انتی بیوتیک های قوی و یا رادیوتراپی باشد که ایجاد اسیب به رحم می کند و یائسگی ناگهانی می اورد و گاهی یائسگی به صورت یائسگی طبیعی نیست و همچنین به صورت یائسگی ناگهانی هم نیست بلکه یائسگی پدیدار شده در دختران بالغ و زنان جوان به خاطر یائسگی زودرس می باشد ؛یائسگی فیزیولوژی (که غیر از یائسگی شناسنامه ای می باشد)

علل یائسگی زودرس:

·         سوءتغذیه

·         گرانی

·         تورم

·         ازدواج دیرهنگام

·         مصرف دخانیات و...

·         مصرف کافئین زیاد

·         علت ژنتیکی و وراثتی

رژیم غذایی مناسب و دوری از استرس مستمر,ورزش سبک مرتب,عدم مصرف دخانیات و عدم مصرف مواد حاوی کافئین نقش اساسی در جلوگیری از یائسگی زودرس دارد.

مصرف قرص شیمیایی ویتامین E میتواند گرگرفتگی,تعریق شبانه,تغییر خلق و خوی و حتی خشکی مهبل را درمان کند نظیر دارو گیاهی پنج انگشتی و یا قرص گیاهی ویتاگنوس

همچنین ویتامین ث و بیوفلانوئید ها از طریق استحکام بخشیدن به جدار مویرگ ها که صعیف ترین مناطق عروقی در حین خونریزی می باشند ,مصرف ویتامین ث میزان خوریزی را کاهش می دهد.

ویتامین Eو ویتامین Cکمک به زنان یائسه می کند که مبتلا به خون ریزی شدید قبل از یائسگی کامل هستند.

بیش از 300 بافت  مختلف در بدن وجود دارند که برای استروژن گیرنده دارند یعنی به نوعی این بافت ها تحت تاثیر هورمون جنسی استروژن اند.

وقتی استروژن کم می سود دستگاه  واندام های مختلف بدن تحت تاثیر قرار می گیرند از جمله دستگاه جنسی,ادراری,پستان ها,موی سر و ابرو و مژه,مخاط,استخوان ها,قلب و عروق,عضلات بدن,لگن,مغز و اعصاب و..

چون مقدار هورمون جنسی زنانه کم می شود لذا دچار مشکلات روانی و روحی می شوند چون بعد از یائسگی محیط داخلی مهبل از حالت PHاسیدی تبدیل به قلیایی می شود گرچه یائسگی طبیعی یعنی زمانی که قاعدگی های خانم برای همیشه متوقف میگردد و یک روند طبیعی بالارفتن سن خانم می باشد بیش از 80درصد خانم ها در طی دوران یائسگی هیچ مشکلی احساس نمی کنند یا فقط مشکلات اندکی را تجربه می کنند.

 اگر بخواهیم به طور دقیق یائسگی یا منوپز را معنی کنیم به اخرین قاعدگی هر خانمی اطلاق می شود که تقریبا 50 سالگی رخ می دهد گرجه به طور طبیعی بین 45 تا 60 سال می باشد گرچه کلمه یائسگی معنای گسترده تری دارد و امروزه یائسگی بیشتر به تغییراتی که در زندگی خانم های بالغ رخ می دهد چندین سال قبل و یا چندین سال بعد از اخرین عادت ماهیانه ایجاد می گردد.

این مشکلات یائسگی به علت تغییراتی است که در میزان هورمون زنانه رخ داده ,البته برای بعضی خوشایند است به دلیل ازاد شده از عادت ماهیانه و خطر حاملگی.

البته برای 20 درصد موارد بسیار ناخوشایند است و مجبور به استفاده از درمان های دارویی می شوند.

از هنگام بلوغ یک دختر تا زمان یائسگی یک زن خانم ها به طور ماهیانه عادت می سوند که از یک چرخه مثبت تغییرات منظم هورمونی پیروی می کنند که هر 28 روز یکبار 70 الی 80 سی سی خون کم می کنند که مقدار هورمون های زنانه استروژن در طی روز های اول چرخه افزایش میابد که باعث تحریک رشد تخمک و سپس ازاد شدن تخمک از یک و یا دو تخمدان می شود .

ازاد شدن تخمک از تخکدان ها که به ان تخمک گذاری گویند و در نیمه هر سیکل اتفاق می افتد به دنبال تخمک گذاری استروژن و پروژسترون باعث زخیم شدن و تقویت پوشش دیواره رحم می شود تا خود را برای یک حاملگی احتمالی اماده سازد در صورتی که لقاح اتفاق نیفتد و تخمک زن توسط اسپرم شوهرش بارور نشود تخمک زن از بین خواهد رفت و پوشش دیواره رحم نیز شروع به ریختن کرده و قاعدگی ایجاد می شود.

در سال های نزدیک به یائسگی عملکرد تخمدان ها ضعیف و موحب بروز قاعدگی های نامنظم به همراه خون ریزی های شدید می شود و در نهایت عملکرد تخمدان ها متوقف شده و عادت ماهیانه دیگر رخ نمی دهد همچنین الگوی نظم تغییرات هورمونی که قبل در هر چرخه قاعدگی به وقوع می پوست از بین می رود به خصوص مقدار هورمون استروژن به طور نامنظمی بالا و پایین می رود و باعث مشکلاتی می شود که به ان مشکلات یائسگی گویند.

مشکلات یائسگی:

·         داغ شدن و گر گرفتگی بیشتر در سر,سینه و بازوان که در هنگام گر گرفتگی داغ و قرمز می شوند که از چند دقیقه تا یک ساعت می تواند طول بکشد.

·         ریزش عرق شبانه؛چون این حالت بیشتر در شب ها رخ می دهد.